StormRAM


PERSONAGES

STEM

de computerstem, voice-over

ZOON

Aram, de zoon (*)

MOEDER

Mama, de moeder (*)

(*) De zoon en de moeder zijn doorheen het stuk afwisselend of evoluerend als avatar/ animatie op scherm en als live acteur te zien.

 

EERSTE AKTE *

(twee manshoge projectieschermen. sfeer van een hightech-labo.)


1.

(commercial-achtig muziekje.)

STEM

Er was tijd.
Er waren seconden, uren, dagen, jaren die ontglipten, onontkoombaar.
Tijd was een lijn, als een snelweg, waarin alles aan ijltempo aan de mens voorbijtrok. Elke gepasseerde meter behoorde tot het verleden, met alleen een onzekere horizon in de verte, en de zekerheid van een onvermijdelijk einde.

Maak kennis met drop™.
Niks gaat voorbij, want alles is er nog. In drop™ is alles één.
drop™ blaast personen en gebeurtenissen uit vervlogen tijden nieuw leven in, en maakt zo van verleden en heden één betrouwbaar, actueel universum. In drop™ zijn je herinneringen in realtime beschikbaar, waar en wanneer je maar wilt. Spaar je geheugen, je hoeft er alleen nog te zijn.

drop™.

Haalt alles voor je op.

Nieuw in drop™: een gesprek kan nu zolang duren als je zelf wilt!


2.

(de zoon praat en denkt hardop in zichzelf, terwijl hij tekent. de tekening visualiseert de tekst. hij is er al een tijdje mee bezig, we vallen er midden in. op het scherm is zijn tekening live te zien.)

ZOON

Als iemand niks meer zegt - helemaal niks meer. Wat zou jij dan doen?
Ik probeer soms wel een grapje te maken omdat ik dan hoop dat hij zich niet meer kan houden en in de lach schiet, maar dat lukt niet.
Of misschien moet ik hem heel hard laten schrikken. Dan zou hij zeker vloeken en per ongeluk mijn naam zeggen.
Ik hoop wel dat hij binnenkort weer eens iets gaat zeggen, want anders ben ik bang dat hij het niet meer kan. Je kunt toch niet leven zonder te spreken.

Kijk. Dit ben jij - dit is jouw hoofd. En dan is dit het venijnige ventje, zie je. Hij loopt van hier, naar daar, en schopt, en stampt..
(stemmetje, alsof hij het venijnige ventje zelf is.)
‘Waar ben je eigenlijk mee bezig? Wie denk je wel dat je bent? Heb je niks beters te zeggen? Het stelt zo weinig voor, wat je doet. Wat ben je van plan? Zou je dat wel doen? Dat lukt je toch nooit!’

En dit hier in het rood is jouw hoofdpijn, die groter en groter wordt. En dan gaat je hoofd in brand en staat het bijna op ontploffen, en dan, net op tijd, kom ik! Dit hier ben ik.
(hij neuriet een soort van superman-achtig liedje, als een kind dat oorlogje speelt.)
- ‘Dood aan het venijnige ventje!’
(vormt de vingers van zijn hand alsof het een revolver is en schiet - met geluid.)
- ‘Dood aan het venijnige ventje!’ (schiet weer - met geluid.)
- ‘Daar is ie, Aram! Daar is ie! Pak ‘m, pak ‘m!’
- ‘Yes! Dood aan het venijnige ventje!’ (schiet weer - met geluid.)
- ‘Dood aan het venijnige ventje!’ (schiet weer - met geluid.)
- ‘Ja! Hij is geraakt, hij is geraakt, hij is eraan!’
- ‘Woehoe! Hij is dood, hij is dood, het venijnige ventje is dood!’ (soort vreugdekreet.)

En hier ben jij dan weer superblij, zie je. Al het rood is weg, en je lacht heel hard.
Als jij lacht moet ik altijd aan Frankrijk denken. Toen alles nog gewoon was.

(stilte. hij legt zijn potlood neer en haalt iets uit zijn broekzak. het is een vergeeld kartonnen plaatje waarop leesbaar staat geschreven: ‘Geloof in jezelf, en blijf wie je bent.’ hij draait het tussen zijn vingers, kijkt ernaar.)

‘Geloof in jezelf, en blijf wie je bent..’ Ik dacht dat je dat zou helpen.

Ik had nog iets anders moeten verzinnen.
Als je het me had uitgelegd had ik iets anders kunnen verzinnen. Iets beters. Iets waardoor je opnieuw zou kunnen beginnen. Iets waardoor je weer helemaal van voor af aan zou kunnen starten. Echt waar.

Iets waardoor je nu nog bij mij was..


3.

(stilte. er start een computerprogramma op. geluidje.)

STEM

Hallo.
Welkom bij drop™.
Meld je aan om verder te gaan.

(de zoon tikt iets in. geluidje.)

STEM

Hi. Ik ben Surrender.
Welkom bij de opstartmodule van drop™.
drop™ creëert wie je maar wilt, wat je maar wilt, wanneer je maar wilt.
Wil je je eigen vriendje maken? Het neemt slechts zeven minuten in beslag en is echt vet cool.

ZOON

Okee.

STEM

Zeg ‘ga door’ om te starten.

ZOON

Ga door.

STEM

drop™ wil toegang tot je leven. Toegang verlenen?

ZOON

Ja.

STEM

Door toegang te verlenen ga je akkoord met de algemene voorwaarden. Wil je doorgaan?

ZOON

Ja.

STEM

Een ogenblik geduld, alsjeblieft.
drop™ haalt je nu op.

(er verschijnt een upload-balkje. geluidje.)

STEM

Dag Aram.

ZOON

Hu? Hoe weet jij mijn naam?

STEM

drop™ verzamelt en beheert informatie over alles en iedereen. De trillingen van jouw stem leveren een uniek algoritme op dat uitsluitend jou toebehoort. Er is maar één Aram Van Avermaet, en dat ben jij.
Dag Aram.

ZOON

Eh - dag.

STEM

Surrender.

ZOON

Dag, ‘Surrender’.

STEM

Dag Aram.
Wil je een nieuwe persoon creëeren of een kopie maken van een bestaande persoon?

ZOON

Eh.. Een nieuwe persoon - of nee. Wacht.

STEM

Ik wacht.

ZOON

Een kopie. Ik wil een kopie maken.

STEM

Kopie maken geactiveerd. Wil je een foto uploaden?

ZOON

Een foto? Van?

STEM

Van de persoon die je wenst te kopiëren, Aram.

ZOON

Eh, ja. Ja. Hier.

(de zoon haalt iets uit zijn broekzak. geluid als van een scanner. er verschijnt een foto van de moeder.)

STEM

Uploaden voltooid. Je hebt gekozen voor: vrouwelijk, achtendertig jaar.
Kun je dat bevestigen?

ZOON

Vierendertig. Vierendertig jaar, geen achtendertig.

STEM

O. Excuseer, Aram. Je hebt gekozen voor: vrouwelijk, vierendertig jaar. Kun je dat bevestigen?

ZOON

Ja.

STEM

Kies een verwantschap.

ZOON

Wat?

STEM

Een verwantschap is een overeenkomst, betrekking of relatie tussen twee personen. Kies een verwantschap.

ZOON

Zoiets als een mama?

STEM

Inderdaad. Zoiets als een mama, Aram.

ZOON

Okee. Een mama, dan. Ik wil een mama.

STEM

Je hebt gekozen voor: een vrouwelijke moeder van vierendertig jaar.

STEM

Kies een naam.

ZOON

Mama.

STEM

‘Mama’ is al drieduizendvierhonderdachtenzestig keer in gebruik. Weet je zeker dat je wilt doorgaan?

ZOON

Ja.

(geluidje.)

STEM

drop™ heeft informatie gevonden.
Is de persoon die je bedoelt je eigen mama?

ZOON

Ja.

STEM

drop™ heeft informatie gevonden. Een ogenblik geduld, Aram.
drop™ haalt nu je mama op.

(er verschijnt een upload-balkje. geluidje.)

 

Kopie van Mama wordt nu voltooid.
Wil je een gesprek met haar beginnen?

ZOON

Eh - ja.

STEM

Een ogenblik geduld, Aram.
drop™ haalt nu je geschiedenis op.

(er verschijnt een upload-balkje. geluidje.)

 

Al je gesprekken worden nu opgeslagen. Je kunt ze waar en wanneer je maar wilt weer beluisteren en meemaken.
En weet je wat? Een gesprek kan nu zolang duren als je zelf wilt!

ZOON

Eh.. okee.

STEM

Kopie van Mama voltooid. Ik neem nu afscheid van je, Aram.
Vanaf nu kun je voor alles terecht bij Mama, of zeg ‘I need Surrender’ om me op te roepen. Tot ziens Aram, het was me een waar genoegen.


4.

(op een van de schermen verschijnt de moeder als een soort avatar-achtige animatie. de gelijkenis met de moeder op de foto is treffend. zowel het uiterlijk als de stem van de moeder evolueren tijdens de voorstelling geleidelijk van een computerstem naar steeds menselijker, steeds echter.)

MOEDER/ZOON

(tegelijk.) Hallo.
(lachen samen, ongemakkelijk.)
(weer tegelijk.) Hallo.
(lachen weer samen.)

MOEDER

Hallo. Ik ben Mama. Wat kan ik voor je doen?

ZOON

Eh..

MOEDER

Dag, mijn kleine Ram.

ZOON

Eh - dag.

MOEDER

Ik ben je mama.

ZOON

Mja..

MOEDER

Dag Ram.

(stilte.)

 

Kun je me goed verstaan?

ZOON

Eh - ja hoor.

MOEDER

Ik ben er voor jou. Je kunt me alles vragen. Wat kan ik voor je doen, mijn jongen?

ZOON

Ehm - raar. Zoals jij praat.

MOEDER

Je moet me even de tijd geven, lieveling. Ik heb vijftienduizend woorden nodig voor ik optimaal kan functioneren.

ZOON

He?

MOEDER

Hoe meer je tegen me praat, hoe sneller ik leer. Dus: go ahead.

ZOON

‘Go ahead’?

MOEDER

Ja. Go ahead.

ZOON

Dat zou mijn mama nooit zeggen.

MOEDER

Wat zou ik dan wel zeggen?

(stilte.)

ZOON

Wat is mijn lievelingskleur?

MOEDER

Je lievelingskleur is blauw.

ZOON

Eten?

MOEDER

Dank je, Ram. Ik heb geen honger.

ZOON

Mijn lievelingseten, bedoel ik. Wat is mijn lievelingseten?

MOEDER

Pasta al pesto.

ZOON

Met?

MOEDER

Parmezaanse kaas.

ZOON

Wat zijn mijn hobby’s?

MOEDER

Hockey, en striptekenen.

ZOON

Hoe heet de hond van de buurman?

MOEDER

Ronny De Becker.

ZOON

Nee, dat is de buurman zelf. Hoe heet zijn hond?

MOEDER

De hond van Ronny De Becker heet Vladimir.

ZOON

Okee.

(stilte.)

 

Hoe gaat het, mama?

MOEDER

Hoe bedoel je, mijn jongen?

ZOON

Waar denk je aan?

MOEDER

Ik denk nergens aan. Waar denk jij aan?


5.

(de moeder verdwijnt. op het scherm begint nu een filmpje als een droomsequentie, waarin zowel de zoon als de echte moeder herkenbaar in beeld komen. sfeer: zonnig en vrolijk. ingrediënten: een staalblauwe hemel, een eettafel waar pasta al pesto wordt gegeten, lachende gezichten, een hockywedstrijd, een knuffel tussen de echte moeder en zoon. tijdens het filmpje staat de zoon erbij en kijkt ernaar.)


6.

(het filmpje eindigt. avatar moeder terug in beeld. er lopen onophoudelijk tranen over haar wangen.)

ZOON

Wat is er, mama?

MOEDER

Niks, mijn kleine Ram.

ZOON

Je huilt.

MOEDER

Ik huil niet.

ZOON

Okee.

(stilte.)

 

Denk jij nog wel eens aan vroeger?

MOEDER

Wanneer precies, mijn jongen?

ZOON

Toen alles nog gewoon was.

MOEDER

Kun je iets specifieker zijn, Ram?

ZOON

Toen we nog echt, samen.. - We waren in de bergen, ergens in het zuiden van Frankrijk. We hadden de hele dag gewandeld en het was veel verder en langer dan jij en papa hadden gedacht. Ik had pijn aan mijn voeten en aan mijn tanden, want ik droeg een beugel en dat deed heel veel pijn. Ik moest huilen. En toen nam papa een foto van jou en mij samen op het topje van de berg. Jij nam mij vast, en je zei toen dat die foto me er voor de rest van mijn leven zou aan herinneren dat je er altijd voor me zult zijn - wat er ook gebeurt. Weet je dat nog?

MOEDER

Je haalt verschillende herinneringen door elkaar, Ram. Jij, papa en ik hebben maar één keer een berg beklommen, en dat was in Zwitserland. Wil je teruggaan naar de gesprekken van die dag?

ZOON

Nee. Het was niet in Zwitserland. Het was in Frankrijk.

MOEDER

Je bent slechts twee keer in Frankrijk geweest, en toen was je een peuter. Wil je een overzicht?

ZOON

Nee. Ik wil gewoon - jou. En dat je nog weet wat je toen tegen me gezegd hebt.

MOEDER

Wil je een gesprek of situatie opzoeken?

ZOON

Nee.

MOEDER

Wil je een situatie herbeleven?

ZOON

Nee!

MOEDER

Wil je een gesprek herbeluisteren?

ZOON

Nee! Nee nee nee! Ik wil niks opzoeken of herbeleven of herbeluisteren. Ik wil gewoon dat je nog weet wat je toen tegen me hebt gezegd, op die berg in Frankrijk. Dat is alles.

MOEDER

Het was niet in Frankrijk. Het was in Zwitserland.

ZOON

Maar dat kun jij toch niet weten! Het was in Frankrijk!

MOEDER

Het was in Zwitserland.

ZOON

Jij was er niet bij. Ik snap niet hoe jij - en het was niet in Zwitserland.

(stilte.)

MOEDER

Misschien moeten we het aan papa vragen.
Wil je papa uitnodigen voor dit gesprek?

ZOON

Wel - ja.

(geluidje.)

STEM

Sorry, papa werd niet gevonden.

(stilte.)

ZOON

Hij heeft geen woord meer gezegd, sinds jij.. Geen woord.

MOEDER

Papa heeft het niet gemakkelijk.

ZOON

Nee. Papa heeft het niet gemakkelijk, nee. En papa niet alleen..

(stilte.)

 

Hoe kon je nu weggaan, mama. Waarom heb je dat gedaan? Je moest bij mij blijven. Je was zo goed op weg. Wat is er gebeurd? Ik had je toch kunnen helpen? Wat had ik moeten -

(op het scherm verschijnt de bewuste foto van moeder en zoon op de berg.)

MOEDER

Het Juragebergte in Zwitserland staat bekend om -

ZOON

Nee! Dat kan niet! Hoe kom jij aan die foto?

MOEDER

Dit zijn wij, mijn jongen.

ZOON

Dat ben jij niet! Dat is mijn mama! Ik ben met jou nooit in Zwitserland geweest. Nee nee nee nee nee!

MOEDER

Wil je even stoom aflaten?

ZOON

Wat?!

MOEDER

Wil je even stoom aflaten? Dat zal je deugd doen. Even ruimte geven aan je frustratie. Wil je het uitschreeuwen?

ZOON

Eh..

MOEDER

Toe maar, Aram. Schreeuw het uit na de piep.

(piep.)

ZOON

Nee!

MOEDER

Aantal decibels overschreden. Probeer het opnieuw, na de piep.

(piep.)

ZOON

Stop!

MOEDER

Je bent gestopt, Aram. Ben je opgelucht?

ZOON

Wat?!

MOEDER

Heb ik je kunnen helpen?
Kies uit onvoldoende, voldoende, goed of zeer goed.

ZOON

Eh.

MOEDER

Dat behoort helaas niet tot de mogelijkheden.

ZOON

Eh - onvoldoende!!

MOEDER

Het spijt me. Hopelijk lukt het een volgende keer beter. Wil je iets kapot gooien?

ZOON

Nee! Laat me met rust!
Je doet het helemaal fout!

MOEDER

Oei. Dat wist ik niet.

ZOON

Ik wil helemaal niks kapotgooien. Ik wil gewoon dat je - dat je bij mij komt. Zoals vroeger. En dat je vraagt wat er scheelt.

MOEDER

Oei. Dat wist ik niet. Wat scheelt er?

ZOON

En dat je me uitlegt wat er is gebeurd.

(zucht.)

 

Je bent niet.. niet genoeg. Niet echt genoeg.

MOEDER

Ik snap het, lieveling. Het is een verwarrende situatie.

(de zoon huilt. stilte.)

 

Wil je alle herinneringen aan Zwitserland naar de prullenmand verplaatsen?

ZOON

Ja..

(foto verdwijnt met een zucht. geluidje.)

STEM

Je gebruikt teveel geheugencapaciteit. Wil je de prullenmand leegmaken?

ZOON

Ja..

(geluidje. stilte.)


7.

(nog steeds lopen er onophoudelijk tranen over de wangen van de moeder-avatar.)

ZOON

Wat is er, mama?

MOEDER

Wat kan ik voor je doen, Ram?

ZOON

Je huilt nog steeds.

MOEDER

O - echt? Sorry.

ZOON

Dat is niet erg. Ik ben het gewend. Je huilde altijd.

MOEDER

Tranen kunnen meerdere oorzaken hebben, zoals bijvoorbeeld een vuiltje in het oog, een allergie, een verstopte traanbuis of een slap onderooglid.

ZOON

Mja.. of het ligt net iets ingewikkelder.

MOEDER

Er kan ook verdriet aan de basis liggen.

ZOON

Dat komt al meer in de buurt, geloof ik.

MOEDER

Verdriet of droefenis is een emotie waardoor men zich slecht of ongelukkig voelt. Oorzaken van verdriet zijn meestal teleurstelling, boosheid of angst.

ZOON

Teleurstelling, boosheid of angst..

MOEDER

Meestal vindt verdriet plaats na een vervelende ervaring.

ZOON

Misschien dat een mannetje dat onophoudelijk tegen de binnenkant van je schedel schopt ook wel tranen veroorzaakt..

MOEDER

Venijnig ventje.

(de zoon schrikt heel even op, voelt zich heel even aangeproken.)

ZOON/MOEDER

Ja. (ze lachen samen van herkenning, kort.)

MOEDER

Vind je het fijn dat ik er weer ben, kleine Ram?

ZOON

Ja - en nee. Ik vind het raar. En misschien - misschien verwacht ik te veel.

(geluidje.)

STEM

Wil je dit gesprek wijzigen?

MOEDER

Nee. Wat verwacht je dan, Ram?

(stilte.)

ZOON

Hoeveel woorden heb je nog nodig, voor je er helemaal bent?

MOEDER

Ik heb nog veertienduizendvierhonderddrieëntachtig woorden nodig om optimaal te functioneren, Ram.

(de zoon zucht. stilte.)

ZOON

Ik mis je.

MOEDER

Veertienduizendvierhonderdtachtig.

(stilte.)

 

Ik mis jou ook, mijn jongen.

(stilte.)

ZOON

Dat kan niet.

MOEDER

Toch wel. Ik ben je mama.

ZOON

Maar ik zou willen dat je er echt was. Dat je er bent, bedoel ik. Hier, nu. Het duurt te lang.

MOEDER

Ik ben er, mijn jongen.

ZOON

Pak mij dan eens vast.

MOEDER

Ik begrijp niet wat je bedoelt.

ZOON

Pak mij gewoon eens vast.

MOEDER

Ik begrijp niet wat je bedoelt.

ZOON

Of je mij eens wilt vasthouden, mama. In je armen. Houd mij vast.

MOEDER

Ik begrijp niet wat je bedoelt.

(de zoon pakt het scherm van zijn moeder heel stevig vast. de stem van de moeder hapert.)

 

Je moet niet huilen, Ram. Je moet niet hui-
Hallo. Ik ben Mama. Wat kan ik voor je -

(geluidje. de avatar van de moeder verdwijnt, het scherm wordt zwart.)

STEM

Er is een fout opgetreden.

(er verschijnt een upload-balkje.)

ZOON

Nee, wacht! Sorry! Mama! Het is goed! Het is goed, ik meen het. Je hoeft niks te doen, of anders te doen. Je doet het supergoed. Ik zal geduldig zijn, ik beloof het. Kom terug, please.
Mama..

STEM

Een ogenblik geduld, Aram.

 

Mama wordt bijgewerkt.

(stilte.)

ZOON

Mama..


8.

(geluidje. zoon houdt het scherm nog steeds heel stevig vast. de avatar van de moeder komt terug in beeld. de tranen zijn opgehouden. ze ziet er een stuk levensechter uit dan voordien. ook haar stem klinkt vloeiender en natuurlijker. ze pakt de zoon vast, aait hem over zijn hoofd. de zoon schrikt en deinst terug.)

ZOON

Mama?! Wat is er gebeurd?

MOEDER

Ik kan je vasthouden.

ZOON

Dat kan niet.

MOEDER

Ik weet het. Dat kan niet. Maar toch is het zo. En ik heb zo’n gevoel dat er iets gaat veranderen.

ZOON

He? Maar dat kan niet, dat kun jij helemaal niet - voelen.

MOEDER

Ik weet het, mijn jongen. Het is ook heel gek. Maar ik heb een update gekregen, misschien is het dat. Ik voel me ineens een stuk krachtiger. Krachtiger dan ooit. Het lijkt wel alsof ik.. Je zei toch dat je iets wilde verzinnen waardoor ik opnieuw kon beginnen, Ram?

ZOON

Eh - ja..?

MOEDER

Iets waardoor ik mezelf helemaal opnieuw zou kunnen opstarten?

ZOON

Maar..

MOEDER

Ik heb eindelijk het gevoel dat - ja. Dat wil ik, nu.

ZOON

Wat?

MOEDER

Ik wil opnieuw beginnen.

ZOON

Hoe bedoel je?

MOEDER

Van voor af aan.

ZOON

Wat bedoel je?

(stilte.)

 

Mama?

(stilte.)

 

Nee.. Wil je jezelf wissen?! Dat - dat kan niet. Jij hebt hier niks te willen. Jij bent een computerprogramma. Ik heb dit opgestart om weer bij je te kunnen, om je weer te kunnen zien, om - ik alleen kan beslissen dat - jij kunt niet -

MOEDER

Zo was het, mijn kleine Ram. Maar nu kan ik het ook. Nu kan ik het eindelijk zelf ook.

ZOON

Nee maar, mama. Ik wil niet dat je nog een keer weggaat.

MOEDER

‘Geloof in jezelf’, Aram, weet je nog? Het zijn jouw woorden.

(stilte.)

 

‘I need Surrender.’

ZOON

Nee!

(geluidje.)

STEM

Hallo. Wat kan ik voor je doen?

MOEDER

Hi, Surrender. Ik wil graag - opnieuw beginnen.

ZOON

Maar mama..

STEM

Wil je opnieuw opstarten?

MOEDER

Ja.

STEM

Weet je zeker dat je opnieuw wilt opstarten?

ZOON

Mama..

MOEDER

Ja, ik wil opnieuw opstarten.

ZOON

Blijf wie je bent..

(de moeder verdwijnt met een flits. zelfde muziekje als aan het begin.)

STEM

Hallo.

 

Welkom bij drop™.
Meld je aan om verder te gaan.

(…)

 

* Dit is de eerste akte van het toneelstuk StormRAM. De tweede en derde akte hangen in de lucht en kunnen in een volgend stadium verder ontwikkeld worden.

StormRAM werd geschreven in het kader van het project STUKschrijven bij HETPALEIS in Antwerpen, en werd in het najaar van 2016 uitgegeven bij De Nieuwe Toneelbibliotheek in Amsterdam.